Fumigasyon Teknikleri
Fumigasyon nedir?
Zararlı böcekler, Nematod, virüs mantar ve bakterileri Yumurta, larva, nimf, pupa ve ergin dönemleri ile hastalık ve zararlı etmenleri yok etmek amacıyla, kapalı ortamda gaz haline geçebilen kimyasal maddelerle belli bir süre ürünü gaza maruz bırakma işlemidir.
Fumigasyon amacı nedir.
Fumigasyon her nevi hayvansal ve bitkisel kaynaklı organik materyaller ile diğer ürünleri zararlılardan temizlemek bu zararlıların ürüne zarar vermesini engellemeyi amaçlar.
Fumigasyon diğer yöntemlerin kullanılamadığı durumlarda en son çaredir.
Fumigasyonun olumlu yanları.
Zararlılarla penetre olmuş ürüne doğrudan tatbik edilebilen bir yöntem olması.
Bulaşık üründe difüzyon yeteneği yüksek olması hasebiyle gazın homojen şekilde dağılmasına sebep olur.
Gıdalarda ve organik materyallerde emilim ve koku toleransını yüksektir.
Hızlı difüzyon özelliği hasebiyle büyük miktardaki yığınlara uygulama kolaylığı
Diğer yöntemlere oranla uygulama kolaylığı.
Zararlıların bütün dönemlerinde etkili olması, mücadelede kolaylıklar sağlamaktadır.
Fumigantların olumsuz yanları
Taşındıkları kapları ve uygulana alanlarında aşındırıcı etki yaparlar.
Uygulama yapılan malzemelerde kalıntı bırakmaları.
Canlı materyallerde bozulmalara çimlenme kaybına sebep olur.
Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı özellikte olmaları.
İnsanlarda ani ve akut zehirlenmelere sebep olmaktadır.
FUMİGASYON TEKNİKLERİ
1 -VAKUM FÜMİGASYONU:
Fumigasyon işlemi sırasında Fumigantın uygulanacağı hücrenin içindeki havanın emilmesi onunda gaz uygulanması işlemidir. Bu tür hücreler vakuma olanak sağlayacak dayanıklı dikdörtgen veya silindir tesislerdir. Bu tekniğin avantajı fumigantın daha hızlı difüze olmasıdır. Böylece daha kısa sürede daha az kimyasalla sonuç alınabilmektedir. Sabit ve seyyar olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır.
2-Atmasferik Fumigasyon
1 bar atmosfer basıncı altında yapılan Fumigasyon tipidir. Kolay oluşu nedeniyle en çok kullanılan yöntemdir. Vakum fumigasyonuna göre daha fazla ilaç ve zaman gerektirmektedir. Çadır altı, gaz odası, gemi ambar konteyner, hububat silo, değirmen, bina Fumigasyon, toprak fumigasyonu, gazlama bidon fumigasyonu gibi tipleri mevcuttur.
Vakum Fumigasyonunun Avantajları
Gazın difüzyon kabiliyeti yüksektir.
Fumigant zararlı organizmanın tüm biyolojik dönemlerine yüksek oranda etkilidir.
Uygulama süresi çok kısadır.
Fumigant uygulama miktarı azdır.
Tehlikesi daha azdır.
İnsan gücünden tasarruf vardır.
Paketli ve presli ürünlere uygulanabilir.
Vakum Fumigasyonunun Dezavantajları
Yüksek maliyetli pahalı tesis gereksinimine ihtiyaç duyarlar
Alanında uzman teknik elemana ihtiyaç vardır.
Yeşil aksamlı bitkilere yaş meyve sebze fumigasyonuna uygun değildir.
Genelde sabit tesisleridir.
Atmosferik Fumigasyonun Avantajları
Yatırım maliyeti düşüktür.
Hızlı ve kolay uygulanabilir sistemlerdir.
Uygulama esnasında ürün yerinden kaldırılmadan işlem yapılabilir.
Atmosferik Fumigasyonunun Dezavantajları
Vakum fumigasyonuna göre daha uzun süre alır.
Fumigant sarfiyatı yüksektir.
Fumigant zararlının bütün biyolojik dönemlerine aynı etkiye sahip değildirler.
Fazla miktarda insan gücüne ihtiyaç duyulur.
İnsan sağlığına daha fazla tehlikelidir.
Fumigasyonda kullanılan başlıca malzemeler
Fumigasyon çadırı
Fumigantları sızdırmaz özellikteki gaz geçirmeyen örtülerdir. Fumigasyon örtüleri tercih edilirken kullanılan fumigantların yüksek difüzyon özelliği ve aşındırıcı etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. Fumigasyon malzemesi seçiminde en çok tercih edilen naylon veya polyethilen malzemeden yapılanlarda kalınlık 0,2-0,3 mm arasında olup birkaç kez kullanılabilir ve 1 m2 ağırlığı ise yaklaşık 250 gramdır.
FÜMİGASYONDA KULLANILAN ÖRTÜLER
PAMUKLU DOKUMA: İki yüzüde neopren kaplı dokuma örtülerdir.
NAYLON veya TERRYLEN DOKUMA: İki yüzü ,
Neopren ,PVC ( polyvinyl cholorid ) veya Sentetik kauçuk ile kaplı dokuma örtülerdir.
PVC ÖRTÜLER
NAYLON VE TERRYLEN kumaşların neopren veya pvc gibi maddelerle
kaplanması ile elde edilen çadırlar daha KALİTELİ VE DAYANIKLIDIR .
1 M² ağırlığı ortalama 280 GR dır.
YIRTILMA DAYANIKLILIĞI ; atkı ve çözgüde ortalama 150 KG/ 1 CM² ,
KOPMA DAYANIKLILIĞI ; çözgüde % 20 , atkıda % 25 tir.
Kum torbası
Yığın üzerine örtülen çadırın, zemine temas eden kısımlarını gaz sızdırmasına karşı kullanılır. 80-100 cm boyunda, 10-15 cm eninde sağlam bezlerden imal edilmelidir. İçine temiz ince kuru kum doldurulur. Esnemesini sağlamak için ağız kısmında 1/10 kadar boşluk kalmalıdır.
İlaç dağıtım düzeni
Fumigantın ilaçlanacak materyallerin bulunduğu kapalı alana zerk edilmesi için bakır ve polyethilen borular kullanılır. Yığın içerisinde gazın dağılmasını sağlamak için artı şeklinde bakır t ler kullanılır. Polyethilen borular kullanılır. Bakır boruların dış çapı 8 mm polethilen boruların dış çapı 13,5 mm iç çapı 6,3 mm olmalıdır. Gaz dağıtım sistemi yığının üst tarafına 1,5*1,5 m2 alana bir gaz verici meme gelmelidir. Bu dağıtım noktalarına püskürtme memeleri de monte edilebilir.
Dağıtım düzeni fümigantın sıvı olarak yığına yayılmasını engel olmalıdır. Fumigant yığından evvel buharlaştırma kabından geçerek yığına gaz halinde verilmelidir.
Aplikatör ve kutu açacağı
Basınçlı çelik tüplerle hesaplanan miktarda Methyl Bromide aplikatörle, aplikatörün olmadığı hallerde terazi kullanarak verilir.
Çelik tüpe montajlanan aplikatör sayesinde gaz istenilen miktarda verilir daha sonra vana kapatılır.
Sıcak su kabı
Özellikle hava sıcaklığının düşük olduğu kış aylarında Methyl Bromide’nin gaz formuna geçmesini kolaylaştırmak amaçlı kullanılır. Spiral bakır borular sıcak su vasıtasıyla ısıtılarak Methyl Bromide bu yöntemle gaz haline geçerek yığına verilir.
Gaz maskesi
Zehirli gazların solunmasına karşı insanları koruyan gereçlerdir. Bunlar genel olarak ikiye ayrılır.
- Süzgeçli maskeler
- Hava tüplü maskeler (hava tüplü solunum cihazı)
Fumigantlara göre kullanılan süzgeçler değişiklik arz etmektedir. En çok uygulanan fumigantlara karşı kullanılan süzgeçler değişik renklerle birbirinden ayrılmaktadır.
FÜMİGANTIN ADI SÜZGEÇ TİPİ SÜZGEÇ RENGİ
Methyl Bromid (CH3 BR) A Kahverengi
Ethylen Dibromid “ “
Ethylen Diklorid “ “
Ethylen Oksit “ “
Karbon Sülfür “ “
Hidrojen Siyanür (HCN) G Mavi
Hidrojen Fosfit (PH3) O Gri – Sarı
Bu tip süzgeçler yüksek gaz yoğunluğunda en fazla 25 dakika dayanmaktadır.25 dakikayı doldurmayan maskeler hermatik bandı tekrar kapatılarak yeniden kullanılabilir. Yüksek gaz yoğunluğunda bütün kullanımın toplamı 25 dakikayı geçmemelidir. Hacmen %0,5 gaz bulunan Fumigasyon odasında süzgeçlerin koruyuculuk süresi 40 dakikayı bulmaktadır. Ortamda %1 in üstünde Methyl Bromide bulunan ortamlara süzgeçli maskeler kullanılarak girilmemelidir.
Hava tüplü maskeler
Fumigasyon sürekli yapılacaksa ya da zaman zaman yüksek gaz konsantrasyon una maruz kalma durumu varsa süzgeçli maskeler yerine hava tüplü solunum cihazları kullanılır.
Fumigantlar
Kapalı alanlarda zararlıları ortadan kaldırmak için kullanılan katı, sıvı, gaz formundaki kimyasallardır. Fumigantlar solunum ve sinir sistemine etki etmek suretiyle zararlıları kontrol altına alırlar.
Fumigantların buharlaşma özeliği
Bir kimyasal maddenin buharlaşması o kimyasal maddenin ;
- a) Kaynama noktası
- b) Maddenin molekül ağırlığı ile yakından ilgilidir.
* Düşük kaynama noktasına sahip fümigantlar
M.Bromid,
Ethylenoxid,
Hydrogencyanid
Özel silindirler kutular içinde basınç altında sıvı halde tutulurlar. Basınç kalktığı zaman
normal sıcaklık Şartlarında hemen gaz haline geçerler.
* Yüksek kaynama noktasına sahip fümigantlar
Calciumcyanidtozu
Aliminyumphosphidetabletleri
Naftalin
Taşıma kullanım şekillerine bakılarak normal şartlarda katı veya sıvı halde bulunurlar.
Gaz haline geçmeleri oldukça yavaştı. Ürün içine nüfuzları oldukça yavaş ve azdır.
Bu tip fümigantlar fümigasyon operatörleri için daha az tehlike arz eder.
Gaz çıkışı devamlı ve yavaş olduğu için iyi izole edilmeyen yerlerde kaybolan fümigant
yoğunluğu, buharlaşmanın sürekli devam etmesi nedeniyle başarı ile kullanılır.
Kükürt de bir Fumigant tır. Ateş karşısında yanarak gaz haline geçerler.
FÜMiGANTLARIN YAYILMA VE NÜFUZ KABİLİYETLERİ
Fümigantların zerk edildiği ürün içerisine gaz ve hava karışımı olarak girmelerine
difüzyon denir. Difüzyon fumigantların en önemli özelliğidir.
Açık tesislerde olsun, ürün içerisinde olsun, çatlaklar ve girintiler içine girmeleri mümkün olmayan insektisitler yerine, bu özelliklerinden dolayı başarılı bir şekilde kullanılır.
Fumigantların difüzyonuna etki eden faktörler
1-SICAKLIK
2-GAZIN YOĞUNLUĞU
3-EMiLME
1-SICAKLIK: Fümigantlar, sıcak ortamlarda soğuk ortamlara nazaran daha hızlı dağılırlar. İdeal fümigasyon sıcaklığı 15-25dereceler arasındadır.
Fümigantların1 m³ hacme kullanılacak miktarı ısı ile ters orantılıdır.
Yani ısı arttıkça kullanılacak fümigant miktarı azalır. Isı düştük çe artar.
2-YOGUNLUK
Graham’ın“ gazların difüzyon kanunu” na göre bir gazın difüzyon kabiliyeti, yoğunluğunun kare kökü ile ters orantılıdır.
Yani gazların yoğunluğu molekül ağırlığı ile orantılıdır.
Bu nedenle ağır gazlar, daha hafif gazlara nazaran boş hacim içinde daha ağır dağılırlar. Bir gaz havadan ağır ise hava ile dolu bir hücreye verildiğinde eğer vantilatör veya diğer bir vasıta ile karıştırma yapılmıyorsa dibe çöker ve havanın altında bir tabaka meydana getirir.
3-EMİLME
Gazların katılara uygulanması sırasında katı maddelerin gaz formundaki fümigant ların bünyesine alma tutma eğilimi vardır. Uygulanacak fümigant miktarı hesaplanırken mutlaka emilimde göz önüne alınmalıdır. Emilme olayı 2 şekilde kendini gösterir.
ADSORPSiYON
Ürünün kabuk kısmı dış yüzeyi tarafından yapılan tutulma işlemidir. Sıcaklık düştükçe artar, artıkça düşer. Bu nedenden ötürü sıcaklık düştükçe uygulanan fümigant miktarı artar. Fumigantın havalanması sonucu ürünü terk etme işlemine ise desorbsiyon denir.
FÜMİGASYONDA KULLANILAN BELLİ BAŞLI FÜMİGANTLAR
1-METHYL BROMİDE
2-HİDROJEN FOSFİT
3-HİDROJEN SİYANÜR
4-ETHYLEN Dİ BROMİD
5-ETHYLEN OXİD
6-KARBON SÜLFÜR
7-ETHYLEN DİKLORİD
8-KARBON TETRA KLORİD
9-AKRİLONİTRİL
10-KLOROPİKRİN
11-DİCHLORVOS ( DDVP )
12-SÜLFÜR FLORİD
Methyl bromide Mono bromo methane CH3Br
Düşük konsantrasyonlarda kokusuzdur. Yüksek konsantrasyon larda ise küf kokusu veya tiksindirici bir koku vardır. Bugün dünyada en çok kullanılan ve en toksin etkili fümigantlardan biridir. Normal şartlarda çabuk ve kuvvetli nüfuz kabiliyetine sahiptir. Normal şartlarda yanma ve patlama riski yoktur. Yağlı ürünlerde yüksek oranda emildiği için tercih edilmemelidir. Çok yüksek konsatrasyonlar hariç kokusu fark edilmediğinden içine % 2 Chloropicrin (biber gazı) eklenir. Havadan 3 kat daha ağırdır.40 °C üstü sıcaklıklarda çabuk buharlaşır. Randımanlı bir fumigasyon için sıcaklık 10 °C altına düşmemelidir. Uygulandığı gıda maddelerin besleyiciliğine hiçbir etkisi yoktur. Tohumların çimlenmesi üzerine bazı şartlarda olumsuz etkisi olabilir.
% 98 MB + % 2 Chloropicrin Sıvı(likit) halden buharlaştırılarak elde edilir. 20 cc lik cam tüp, 680 gr’lık teneke kutu ve 50 kg’lık tüplerde. Alevle temasa girince hidrolize olur, hidrobromik asit e dönüşür.
Methyl Bromide Uygulaması Tavsiye Edilmeyen Ürünler
- Hayvanların tükettiği yalama taşları
- Sabun Tozu deterjan ve karbonat
- Kükürt ve kükürtlü gıdalar.
- Soya fasulyesi ve protein ihtiva eden ürünler
- Lastik kauçuk sünger benzeri eşyalar
- Kürkler, yünlüler ve gümüş kaplı belgeler.
- Sıvı ve katı yağlar.
- Toleransı bilinmeyen yaş meyve sebzeler.
- Fotoğrafçılıkla ilgili araç, gereçler
- Odun kömürü, kömür tozu
Methyl Bromide alev ile temasından hidrolize olarak hidrobromik asit e dönüşmektedir. Methyl Bromide piyasada 20 ml’lik cam tüplerde 680 gramlık kutularda ve çeşitli büyüklüklerde çelik tüplerde satılmaktadır.
Hidrojen Fosfit (fosfin) (PH3 )
Yüksek hızda nüfus etmesi, ürünlerdeki kalıntı sorununun kısmen daha düşük olması, üretim aşamasında eklenen maddeler sayesinde gaz çıkışının yavaşlatılabilir olması hasebiyle geniş kullanım alanına sahiptir. Çok zehirli bir gazdır ve karpite benzer bir kokuya haizdir. Suda çok zor erir bakır, pirinç gibi malzemeleri oksitler ve aşındırıcı etkisi vardır. Yüksek ısıda gümüş ve altınla da reaksiyona uğrar.
Fosfin kaynama noktasının çok düşük olmasından ötürü sıvılaştırılması mümkün değildir. Hidrojen fosfit Alüminyum fosfidin havanın nemi ile reaksiyonu sonrası elde ediliri. Geriye beyaz toz halinde Alüminyum hidroksit kalır. Fosfin gazının yanıcılığından ötürü imalat aşamasında Amonyum karbonat ilave edilerek reaksiyon sonucu ortaya çıkan karbon dioksit ve amonyak gazı vasıtasıyla yanıcılık niteliği giderilmiştir.
Toz halinde poşetlere konulduğu gibi Alüminyum fosfitin Amonyum karbonat ile olan bileşimi parafinle sıkıştırılarak tablet veya pellet haline getirilen ve parafin etkisi ile gaz çıkışı daha az seviyeye indirgenerek yanıcılığı azaltılmış formülasyonları vardır. Hidrojen fosfit gazı son zamanlarda Magnezyum fosfit aktif maddeli preparatlardan da elde edilmektedir.